أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )

128

تجارب الأمم ( فارسى )

محمد كلواذى [ 1 ] و احمد بن محمد بن زريق و جز آنان را برگزيد و پيشنهاد نمود و مقتدر پذيرفت . پس على بن عيسى پيمان حامد را به نام دوست او محمد بن منصور بست و دستنوشتى از حامد گرفت كه ضامن پيمانى باشد كه به نام دوست او بسته شده است . تكيهء حامد بن عباس در كارها ، بر عبيد اللّه بن محمد كلواذى بود كه كارهاى دبيران حامد را سازمان مىداد و به جاى حامد در دار السلطان بر آنها * سركشى مىكرد . او در بازرسى حسابها ارفاق مىكرد و تنها استدلال مىنمود . على بن عيسى نيز با دبيران حامد به وسيلهء صقر بن محمد مناظره مىكرد . در هر نشست كه حامد مىآمد ، جز ناسزا به على بن عيسى سخنى نداشت ، به او و گذشتگانش بد مىگفت و آبروى دولت را مىريخت . ويژگان و تودهء مردم نيز از اين كشاكش آگاه شده بودند ، تا آن كه مقتدر ميان آن دو آشتى داد . على بن عيسى براى گرفتن ماليات به حامد فشار آورد ، تا ناچار شد اجازه بخواهد تا به اهواز رود ، پس ابو القاسم كلواذى [ 1 ] گفت : در نبودن تو ، تنهائى توان پايدارى برابر على بن عيسى را از من مىگيرد . حامد ، داماد خود ابو الحسين محمد بن احمد ابن بسطام را جانشين خود در دار السلطان براى مناظره نهاد ، تا كلواذى را در استدلال كمك رساند . در اين دوره بود كه هنر كلواذى و درستى و كاردانى او آشكار شد . ميان دبيران حامد و دبيران على بن عيسى كشاكش بسيار رفت كه آوردن آن ، كتاب را به درازا مىكشاند تا آنكه حامد به ميانجىگرى نعمان تن داد و دستنوشت بدان داد و با ميانجىگرى نعمان بر آن شدند كه بابت همهء اختلافات در يك سال يكصد هزار دينار پرداخت كند . ابن بسطام و كلواذى اين داورى را براى حامد كه در اهواز بود نوشتند * . حامد

--> [ ( 1 - ) ] خ 5 : 184 پانوشت و ، خ 227 متن : كلوذانى .